Hẹ, còn có tên gọi : nén tàu, phi tử, cửu, cửu thái, dã cửu, phác cát ngân.
Tên khoa học : Allium odorum L. (Allium tuberosum Roxb).
Cây hẹ, cho chúng ta nhiều kháng sinh quý đặc biệt với các bệnh về hô hấp và đường ruột của trẻ em.
Hẹ là một cây thanh nhỏ, cao từ 25 -
40cm, toàn cây thu hái tươi, vò nát có mùi thơm đặc trưng. Loại cây có
nhiều rễ con, lá hẹ hẹp, dài, dày, một bụi hẹ có từ 4-6 lá dài từ
20-25cm rộng từ 1,5-9 mm, đầu lá hẹ nhọn.
Hoa mọc trên một cọng, hoa từ gốc trở
lên, dài từ 20-30cm, hoa màu trắng có cuống hoa dài từ 10-15mm. Quả hẹ
khô dài từ 4-5mm, hạt hoa nhỏ màu nâu đen.
Hẹ rất dễ trồng, là một loại rau gia vị quý như hành, tỏi. Hẹ còn là một cây thuốc cho chúng ta rất nhiều kháng sinh.
Hẹ đã được các Nhà khoa học nghiên cứu
có các hợp chất: Sunfua, saponin và chất đắng, Odorin. Chất Odorin được
xem như một kháng sinh đặc trị các loại vi trùng staphyllococcus aureus
và Bacillus coli.
Trong hạt hẹ còn có ancaloit và saponin.
Trong nước ép tươi của lá hẹ có nhiều
kháng sinh đối với nhiều loại vi trùng, như một kháng sinh đa khuẩn cho
các loại vi trùng ở đường tiêu hoá nói chung và đặc biệt là đối với bệnh
lý đường ruột nói riêng: như vi trùng staphyllococcus aureus, Samonella
typhi, Sh Flexneri và Subtilis, colipathogene và Coli bethesda. Tính
chất của kháng sinh này khá vững bền. Ưu điểm của nước ép lá hẹ không
cay. Do đó, các trẻ em chịu uống hơn, nếu cho thêm một ít đường phèn
hoặc vài giọt mật ong thì được xem như dạng siro nước, ép lá hẹ tươi cho
các cháu uống chỉ tốt khi dùng lá hẹ tươi sống, không nên đun sôi sẽ
làm mất tác dụng của kháng sinh.
Hẹ không những là một loại gia vị rất
tốt trong các bữa ăn, nó còn là vị thuốc rất quý trong chữa trị cảm ho,
sốt sổ mũi cho trẻ em. Không có độc tính, dùng rất đơn giản, chỉ cần một
nắm lá hẹ tươi rửa sạch, thái nhỏ trộn với một ít đường phèn hấp trong
nồi cơm sôi vừa cạn hoặc chưng cách thuỷ, để nguội cho bé uống sẽ dịu
ngay cơn ho, cảm, sốt.
Dùng chữa kiết lỵ khi phân có nhày và
máu mũi, làm thuốc bổ dưỡng gan, thận, chữa bệnh di tinh, viêm nhiễm
đường tiết niệu, tiểu tiện có máu, bệnh giun kim ở trẻ em, đau nhức
xương khớp, liều dùng từ 6-12g hoặc từ 20-30g tuỳ theo trọng lượng của
cơ thể.
Hẹ là thức ăn gia vị sống không thể
thiếu được với món ăn đặc sản, bình dân, vào các buổi sáng của các miền
quê Bình Định, đó là bánh hỏi, làm bằng bột gạo từng thỏi sợi bún nhỏ
mini. Nếu không có lá Hẹ tươi nhúng dầu phụng chín hoặc mỡ heo khử thơm
để bôi lên và cho thêm ít cọng lá hẹ tươi trên đĩa bánh hỏi... thì không
thể nào gọi là bánh hỏi bình dân và cũng chỉ có ở xứ sở Bình Định mà
thôi.
Caythuocquy.info.vn
Caythuocquy.info.vn
