Trong lá, hoa, vỏ, quả đều chứa tinh
dầu, thành phần chủ yếu tinh dầu lá bưởi là dipenten, linalola và
xitrala. Trong tinh dầu vỏ quả có 26% xitrala và este. Trong vỏ quả
bưởi, ngoài tinh dầu còn chứa pectin, naringin, các men peroxydaza,
amylaza, đường ramnoza, vitamin A, C, hesperidin. Trong dịch ép múi bưởi
có khoảng 9% axit xitric, 14% đường. Ngoài ra còn có Lycopin, các men
amilaza, peroxydaza, vitamin C, A và B1.
Lá Bưởi:
Theo quan niệm của y học cổ truyền, có
vị cay tính ấm, được dùng để trị các chứng đau đầu do phong, viêm khớp
dạng thấp thể hàn thấp, đau bụng do thực trệ. Sách « Bản thảo cương mục »
khuyên dùng lá bưởi và hành củ giã nát đắp vào huyệt thái dương để trị
chứng đau đầu do phong. Lá bưởi và gừng tươi giã nát rồi trộn với chút
dầu trẩu đắp tại chỗ có thể điều trị viêm khớp cấp. Đối với áp xe vú,
sách « Hồ nam dược vật chí » khuyên dùng lá bưởi 4-7 cái, Thanh bì 30g
và Bồ công anh 30g, sắc uôgns hàng ngày. Ngoài ra, trong dân gian lá
bưởi còn được dùng trong thành phần nồi xông để điều trị cảm mạo.
Cùi bưởi :
Vị cay, ngọt đắng, tính ấm, vào b a kinh
từ, thận và bàng quang, có công dụng hóa đàm, tiêu thực, hạ khí làm
khoan khoái lồng ngực, được dùng để chữa các chứng bệnh như :
Chứng ho hen người già : cùi
một quả bưởi, cạo bỏ phần trán rồi thái vụn, cho vào bát cùng với một
lượng vừa đủ kẹo mạch nha hoặc mật ong, hấp cách thủy cho nhừ, mỗi lần
ăn một thìa, ngày hai lần sáng, chiều ; hoặc cùi một quả bưởi rửa sạch
thái chỉ, hãm với nước sôi uống thay trà trong ngày, hoặc ăn cùi bưởi
thái vụn chưng với dầu hạt mào gà.
Đau bụng do lạnh : cùi
bưởi 2 phần, trà 4 phần, thanh dằng hương 2 phần. Tất cả sấy khô tán
bột, uống 6g mỗi lần hoặc cùi bưởi 4 -12g sắc với 300ml nước còn 100ml
chia uống 2 – 3 lần trong ngày.
Thức ăn đình trệ, chậm tiêu : cùi bưởi, Sa nhân, Kê nội kim, Thần khúc, liều lượng như nhau từ 4 – 6g, sắc uống.
Sán khí : cùi bưởi sao vàng 10g sắc uống hàng ngày.
Phụ nữ có thai nôn nhiều : cùi bưởi 4 – 12g sắc uống.
Viềm loét dạ dày ngoài sa: cùi bưởi tươi sắc lấy nước ngâm rửa.
Hoa bưởi :
Ngoài việc dùng để ướp hương thơm cho
bánh trái còn có tác dụng hành khí, tiêu đờm, giảm đau dùng để chữa các
chứng đau dạ dày, đau tức ngực với liều từ 2 – 4g, sắc uống.
Ruột bưởi : (múi bưởi)
Được dùng để trị đau đầu : mỗi ngày ăn
100 -150g đồng thời dùng lá bưởi và hành củ giã nát đắp lên huyệt thái
dương ; ruột bưởi : 500g, Mật ong 350g, Đường trắng vừa đủ. Trước tiên
thái vụn ruột bưởi rồi ướp với đường trắng trong liễn sành một đêm, hôm
sau đoor vào nồi chưng kỹ rồi cho mật ong vào khuấy đều, bắc ra để nguội
cho vào bình gốm kín dùng dần. mỗi lần uống 3g, mỗi ngày 3 lần, dùng
rất tốt cho chứng đau đầu do đàm thấp ứ trệ ( đầu đau nặng như đeo đá,
buồn nôn, hoa mắt chóng mặt, lưỡi bè bệu có vết răng, rêu lưỡi dầy trắng
và dính).
Hạt bưởi :
Chứa tới 40,74% dầu béo có tác dụng trị
sán khí với liều 6 – 9g sắc uống. Để chữa chốc đầu trẻ em : hạt bưởi đốt
cháy thành than, nhiefn nhỏ và rắc lên vùng tổn thương, mỗi ngày 1 – 2
lần, liên tục trong 3 – 6 ngày.
Tinh dầu lấy từ vỏ bưởi : có tác dụng giải rượu và làm cho tóc nhanh mọc.
Nghiên cứu dược lý hiện đại cho thấy
bưởi có tác dụng chống viêm rõ rệt thông qua cơ chế cải thiện độ bền
vững thành mạch. Ngoài ra bưởi còn có tác dụng bảo trợ, nâng cao sức
chống đỡ của cơ thể với mầm bệnh. Có tác giả còn cho rằng trong dịch ép
quả bưởi còn chứa một chất giống như insulin có khả năng làm hạ đường
máu.
Caythuocquy.info.vn
